Fondskarakteristieken

Doelstellingen fondsen

De combinatie van economische crisis en energiedoelstellingen die onvoldoende werden gerealiseerd heeft geleid tot een nieuw fenomeen in Nederland. Sinds 2012 heeft een grote meerderheid van de provincies alsmede een aantal grote steden een “energiefonds” in het leven geroepen. Een fonds gericht op het versneld realiseren van doelstellingen op het gebied van energiebesparing en duurzame opwekking.

De invulling van de energiedoelstellingen wisselt. Gericht op de 2020 doelstellingen of met een lange horizon (koppeling aan energiestrategie 2040). Doelstellingen kunnen zijn gekwantificeerd (CO2 reductie) om vervolgens ook te worden gekoppeld aan besteding van middelen.

Sommige fondsen hanteren naast de energie gerelateerde doelstellingen een aantal afgeleide ambities. Werkgelegenheid en innovatie, kennisontwikkeling en een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

Innovatie kan een al dan niet afgebakend onderdeel zijn van het fonds , of bediend worden via ander instrumentarium.

Revolverend

Een terugkerend element bij een meerderheid van de fondsen is het woord “Revolverend”. Het komt erop neer dat ingezette middelen na verloop van tijd –via aflossing, exit etc. – terugkeren in het fonds en wederom ingezet kunnen worden. Niet ieder fonds is revolverend. Bovendien verschilt de invulling per fonds. Sommige fondsen hebben een rendementsdoelstelling. Dus er moet meer geldt terugkeren naar het fonds, eventueel voor bekostiging van het beheer. Andere fondsen houden rekening met een geleidelijke afname van beschikbare middelen.

Financieel instrumentarium

De fondsen hebben gemeenschappelijk dat er nadrukkelijk niet wordt gekozen voor traditionele subsidies (overdracht van middelen). Er wordt bij het merendeel van de fondsen gewerkt met zowel leningen, garanties als participaties. Het geld moet in principe terugkeren, dat betekent dus dat de projecten die gefinancierd worden een solide businesscase moeten kennen. De condities waaronder instrumenten kunnen worden ingezet wisselen.

Maatschappelijke impact

De fondsbeheerders kijken kritisch naar de “businesscase” voordat financieringen worden aangegaan. Maar ze waarderen daarbij ook letterlijk de maatschappelijke impact: duurzame energie, besparing, CO2 reductie, werkgelegenheid, innovatie. Juist door deze waardering van publieke doelstellingen worden projecten gefinancierd die anders niet van de grond komen. Biomassa, big solar, laadpalen, groen gas energiebesparing bij woningcorporaties, technologische innovaties. De voorbeelden zijn te vinden op de websites van de fondsen en in de jaarverslagen en evaluaties.

Ondernemers en actiegericht

De fondsen richten zich op (MKB-) ondernemers en projecten. Meestal dichtbij huis, in de regio, in de stad. Partijen met gevorderde plannen en zakelijk inzicht die maatschappelijke impact willen hebben. De baten van de projecten moeten veelal (overwegend) neerslaan in de betreffende provincie of stad.

Bij het overgrote deel van de transacties die worden aangegaan dienen de initiatiefnemers eigen middelen mee te nemen en/of gedeeltelijk te zorgen voor eigen financiering. Slechts in een beperkt deel van de gevallen, en dan veelal bij de kleinere transacties zijn financieringen van meer dan 50% vanuit het fonds mogelijk.

De fondsen proberen zo effectief mogelijk aan te sluiten op andere bronnen van financiering. Publiek en privaat. Er wordt met de initiatiefnemer meegedacht hoe het initiatief tot wasdom kan komen. Realisatie blijft echter de verantwoordlelijkheid van de ondernemer

Steeds meer gevonden

De fondsen worden steeds meer gevonden door initiatiefnemers. Het aantal uitzettingen neemt fors toe, zeker bij de fondsen die al enige jaren draaien en zodoende de arbeidsintensieve opstart achter zich hebben gelaten.

De toekomst

De fondsen zelf worden geëvalueerd en in enkele provincies/gemeenten wordt nagedacht over uitbreiding van de beschikbare middelen en/of herfinanciering van projecten. Een aantal provincies, steden en regio’s denken na over een eigen fonds.

Dwarsdoorsnede publieke energiefondsen

In opdracht van het IPO analyseerde RebelGroup de huidige publieke energiefondsen, aan de hand van de achterliggende thema’s en de wijze waarop ze beheerd worden. De analyse is terug te lezen in Dwarsdoorsnede publieke energiefondsen

Amsterdams Klimaat & Energiefonds (AKEF)

Sinds 2014

www.akef.nl

Thema: Besparing + opwekking.

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Bijdrage energiestrategie Amsterdam 2040.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk:

Over de gehele investeringsportefeuille: max. 30kg CO2 per ingelegde euro.

Daarnaast:

– Luchtkwaliteitverbetering / NOx-reductie.

– Social return (werk, stages).

– Impact koop- en concurrentiekracht bedrijven.

– Effect energierekening van consumenten.

Financieel doel fonds: Rendement halen fondsgelden revolverend inzetten.

Beheerder / taakomschrijving: Beheer: E3 / Ontwikkelen en financieren.

Instrumenten: Lening, Garantie en Participatie.

Geografische eis projecten: Projecten in Amsterdam, eventueel in metropoolregio (35 gemeenten rondom Amsterdam).

Doelgroep: Rechtspersonen.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 60.000.000 / MP: 2.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Bijdrage: 0-5.000.000 (max 100%) / Geen maximale project omvang.

Eisen project Rendement: Financieel en duurzaam renderende projecten die bijdragen aan reductie CO2 en energietransitie.

Terug

Duurzaamheidsfonds Amsterdam

Sinds 20114

www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/duurzaam-amsterdam/duurzaamheidsfonds/

Thema: Besparing + opwekking, mogelijk ook circulair in de toekomst.

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Realisatie van duurzaamheid in de stad versnellen.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Bijdragen aan doelstellingen Agenda Duurzaamheid door reductie van CO2 en NOx.

Maatschappelijke effecten, te weten opschaalbaarheid, innovatie en werkgelegenheid.

Financieel doel fonds:  Revolverend inzetten.

Beheerder / taakomschrijving: Beheer: gemeente Amsterdam / Ontwikkelen en financieren.

Instrumenten: Lening.

Geografische eis projecten: Projecten in Amsterdam.

Doelgroep: Bewoners, bewonersinitiatieven, bedrijven en maatschappelijke instellingen.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 47 miljoen / MP:nvt.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Bijdrage van 10.000 – 750.000,-  (per tenderronde worden min en max bepaald).

Eisen project Rendement: Financieel en duurzaam renderende projecten in Amsterdam die bijdragen aan reductie van 350  tot 385 gram CO2 per geleende euro.

Terug

 

Energiefonds Den Haag (ED)

Sinds 2013

www.svn.nl

Thema: Besparen + opwekken. Extra nadruk op warmte/koude netten.

Primaire Doelstellingen maatschappelijk: Bijdrage leveren aan energiebeleid van de gemeente Den Haag (CO2-reductie/toepassing trias energetica).

Afgeleide doelstellingen maatschappelijk:

– Innovatie stimuleren

– Bijdragen aan de arbeidsmarkt

– Zichtbaarheid in de stad

– Kansen voor West (EFRO) doelen gaan mee vanwege herkomst geld

Financieel doel fonds: Revolverend (ten minste 1 maal binnen 25 jaar herinvesteren)

Beheerder & taakomschrijving:  SVN / Financieren.

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie.

Geografische eis projecten: Inzet middelen binnen gemeentegrenzen Den Haag.

Doelgroep: Rechtspersonen.

Totale fondsomvang (€) + beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 4.000.000 / MP: 2 / Streven naar private vervolginvesteringen.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds (eventueel als % totale financiering) & Maximale omvang project (indien aanwezig): Omvang niet gespecificeerd (max 90%). Daarnaast:

– Maximaal 20% bij EV

– Garantie tot 75%

– Leningen 50-90%

Projecten met maximale investering van 50 miljoen.

Eisen project Rendement: IRR en ERR (External Rate of Return; werk, co2, opwek, OV, toerisme, leefomstandigheden etc.).

Terug

Stichting Energietransitie Utrecht (SETU)

Sinds 2013

www.energiefondsutrecht.nl

Thema: Besparing + Opwekking+ Innovatie.

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Energietransitie versnellen.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Specificatie 2028; besparing, duurzame opwek, CO2, innovatie EFRO doelstellingen innovatie ivm cofinanciering.

Financieel doel fonds:  Stichting zonder winstoogmerk. Revolverende inzet middelen.

Beheerder / taakomschrijving: Stichting / Ontwikkelen (beperkt) en financieren.

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie.

Geografische eis projecten: Project in de gemeente Utrecht.

Doelgroep: Mkb, instellingen, georganiseerde initiatieven.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 5.750.000 / MP: 4.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Basis: 25.000-1.000.000 (max 50%) Hiernaast gestandaardiseerd instrument voor leningen 5.000-25.000K (100%) / Geen maximale projectomvang.

Eisen project Rendement: Financieel, milieu/energie, maatschappelijk rendement.

Terug

Limburgs Energiefonds (LEF)

Sinds 2013

www.limburgenergiefonds.nl

Thema: Besparing + Opwekking.

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: 2020: energiebesparing en duurzame energieopwekking.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: CO2-besparing in Limburg.

Financieel doel fonds:  Rendement behalen. Revolverend.

Beheerder / taakomschrijving: Finquiddity / Financieren.

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie.

Geografische eis projecten: Project in de Limburg.

Doelgroep: Initiatiefnemers, ondernemers en non-profit sector.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 18 miljoen

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): 15.000-1,000.000 (max 50%). Groter bij zeer grote projecten mogelijk / Geen maximale projectomvang.

Eisen project Rendement: Revolverend + rendement (marktconform tarief).

Terug

Energiefonds Overijssel (EFO)

Sinds 2013

www.energiefondsoverijssel.nl

Thema: Besparing + duurzame opwekking + innovatie (bij participatiedeel).

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Bijdragen aan de energiedoelstellingen van de provincie (20% nieuwe energie in 2023). Besparing en/of duurzame opwek van energie.

Gekoppeld aan gespecificeerde TJ en FTE doelstellingen.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Werkgelegenheid en innovatie.

Financieel doel fonds:  Bescheiden rendement.

Beheerder / taakomschrijving: ASN Bank & StartGreen Capital / Financieren.

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie.

Geografische eis projecten: Project in de Overijssel.

Doelgroep: Ondernemingen en woningbouwcorporaties.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 200 miljoen.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig):

Lening en garantie ondernemingen: 1.000.000 / geen maximum.

Participaties: 100.000-15.000.000 / geen maximale projectomvang.

Eisen project Rendement:

Lening/garantie: rentekorting (maximaal 200 bp) – binnen kaders AGV.

Participatie: risicokapitaal binnen kaders AGV (marktconform).

Terug

Duurzame Energie en Ontwikkelingsmaatschappij Flevoland (DEON)

Sinds 2014

http://www.deon-flevoland.org/

Thema: Besparing + Opwekking (bewezen technologie).

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Energietransitie versnellen via projecten.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Versterking regionale economie, werkgelegenheid.

Financieel doel fonds:  Revolverend. Geen winstoogmerk, operationele kosten dekken uit financieringen.

Beheerder / taakomschrijving: Stichting / ontwikkelen en begeleiden van projecten, wegnemen knelpunten zowel organisatorisch-technisch, financieel.

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie.

Geografische eis projecten: Project in de Flevoland.

Doelgroep: Rechtspersonen, bij voorkeur via SPV.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 6,5 miljoen.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): 100.000-3.000.000 (max 50%) / Geen maximale project omvang.

Eisen project Rendement: Financieel, milieu/energie, maatschappelijk rendement.

Terug

Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE)

Sinds 2014

www.fsfe.frl

Thema: Besparing + opwekking + bewezen technologie + uitrol en/of expansie (geen ontwikkeling).

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Versterken realisatie van de Energietransitie.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Werkgelegenheid, kennis en innovatie.

Financieel doel fonds:  Revolverend – instandhouden van 90 miljoen.

Beheerder / taakomschrijving: E3 Partners & SVN / Ontwikkelen, financieren en participeren.

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie.

Geografische eis projecten: Project in de Flevoland.

Doelgroep: Projecten uitgevoerd door rechtspersonen actief binnen het grondgebied van de provincie Fryslân.

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 90 miljoen.

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): 50.000-15.000.000 (max 67% VV of 49% aandelen). Tot 200.000 euro mogelijk om 100% te financieren / Geen maximale project omvang

Eisen project Rendement: Financieel en maatschappelijk rendement.

Terug

Participatiefonds Duurzame Economie Noord Holland (PDENH)

Sinds 2014

www.pdenh.nl

Thema: Biomassa, duurzame bouw, wind (offshore), zon en overige

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Stimuleren duurzame economie

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Werkgelegenheid, innovatie en duurzaamheid:

– stimulering duurzame energie

– minder afhankelijkheid fossiel

– betaalbaarheid energie

– aantrekkelijk vestigings- en woonklimaat

Financieel doel fonds:  Rendement, Revolverend inzetten

Beheerder / taakomschrijving: KplusV en StartGreen Capital / Financieren

Instrumenten: Participatie

Geografische eis projecten: Project draagt bij aan duurzaamheidsdoelstellingen provincie. Project/bedrijf is gevestigd in Noord Holland

Doelgroep: MKB (grootbedrijf uitgesloten)

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 30 miljoen (+55 bij succes)

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Min 250.000 Cofinanciering nodig / Geen maximale project omvang

Eisen project Rendement: Rendement halen, marktconform

Terug

Innovatie en Energiefonds Gelderland (IEG)

Sinds 2012

http://www.ppmoost.nl/page/sector-cleantechandenergy

Thema: Besparing + Opwekking (bewezen technologie)

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Stimuleren van projecten die rechtstreeks bijdragen aan de realisatie van een duurzame energievoorziening in Gelderland.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Direct en indirect ondersteunen, versterken en verankeren van het economisch klimaat en economisch beleid in Gelderland.

Financieel doel fonds:  Revolverend

Beheerder / taakomschrijving: PPM Oost / Financieren

Instrumenten: Lening, Participatie

Geografische eis projecten: Bedrijven in NL met een project waarbij het verwachte rendement van de duurzame energievoorziening in Gelderland plaatsvindt

Doelgroep: Rechtspersonen in Gelderland

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 44 miljoen / MP: 3

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): 100.000-5.000.000 (max 100% lening); participaties altijd minderheidsaandeel) / Geen maximale project omvang

Eisen project Rendement: Marktconform

Terug

Energiefonds Brabant (EB)

Sinds 2013

http://www.bom.nl/investeringsplein/energiefonds

Thema: Besparing + Opwekking (bewezen technologie)

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Bijdragen aan duurzame energievoorziening provincie.

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Klimaat impact, gemeten in CO2– reductie per euro investering.

Financieel doel fonds:  Marktconform rendement en risicoprofiel

Beheerder / taakomschrijving: BOM / Financieren

Instrumenten: Lening, Participatie

Geografische eis projecten: Projecten in Noord-Brabant

Doelgroep: Projecten die duurzame energie opwekken of energie besparing (assets)

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 60 miljoen / MP: 4

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Geen harde minimumgrens per project. Kleine projecten worden indirect gefinancierd via partnerships. Voor grote projecten wordt maatwerk geleverd, evt. met cofinciering

Eisen project Rendement: Marktconform rendement, afhankelijk van het risicoprofiel.

Terug

Stichting Drentse Energie Organisatie (DEO)

Sinds 2011

http://www.drentseenergieorganisatie.nl

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Bijdragen aan energietransitie

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Niet expliciet benoemd

Financieel doel fonds:  Stichting zonder winstoogmerk. Revolverende inzet middelen.

Rendement wordt ingezet voor bekostiging beheer

Beheerder / taakomschrijving: Stichting DEO / Begeleiden; knelpunten oplossen, ontwikkelen en financieren

Instrumenten: Lening, Garantie, Participatie

Geografische eis projecten: Projecten in Drenthe danwel met duidelijke meerwaarde voor de provincie.

Doelgroep: Rechtspersonen

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 29,2 miljoen

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Basis: 50.000-1.000.000 (50% VV/EV). Daarnaast gestandaardiseerde leningen 5-50K. Geen maximale project omvang

Eisen project Rendement: Marktconform rendement, ruimte om rekening te houden met maatschappelijk rendement

Terug

Garantiefonds Utrecht

Sinds 2012

https://www.rabobank.nl

Thema: Alleen besparing

Primaire Doelstellingen Maatschappelijk: Energiebesparing in de gebouwde omgeving

Afgeleide doelstellingen Maatschappelijk: Niet expliciet benoemd

Financieel doel fonds:  Realiseren multiplier, volledig risicodragend.

Beheerder / taakomschrijving: Rabobank Amersfoort / Financieren

Instrumenten: Garantie

Geografische eis projecten: Projecten in provincie Utrecht

Doelgroep: Gebouwde omgeving

Totale fondsomvang (€) / beoogde Multiplier (MP) private investeringen: 2 miljoen / MP: 10

Minimale-Maximale financiering vanuit fonds ( eventueel als % totale financiering) / Maximale omvang project (indien aanwezig): Niet gespecificeerd

Eisen project Rendement: Beperkt, realiseren multiplier staat centraal.

Terug